„różnej narodowości, głównie Polaków, przede wszystkim^ mieszkańców Gdańska. Ponad osiemdziesiąt tysięcy ludzi zamordowano.
Mój dziennikarski rekonesans związany był z przygotowaniami do siedemnastej rocznicy wyzwolenia obozu. Myślano o powołaniu w tym miejscu — dziś już otwartego — jednego z wielu muzeów polskiej martyrologii. Towarzyszyłem licznemu gronu organizatorów żałobnych uroczystości. Był wśród nich także mój stary znajomy, były więzień Stutthofu. Znamy się od lat. Spotykaliśmy się dziesiątki razy, rozmawialiśmy na tysiące tematów. O obozie nie mówiliśmy nigdy. Teraz postanowiłem złamać naszą nie pisaną umowę. Zapytałem go
— Jak Jak przeżyłeś tę gehennę Odpowiedział bez chwili namysłu
— Dzięki Słowackiemu.
Byłem zdumiony i zaciekawiony. Zauważył to. Usiadł na jakimś pniu przed bramą obozu i zaczął...
Nigdy nie lubiłem poezji. W ogóle do literatury odnosiłem się z beztroską i lekceważeniem niezbyt pilnego ucznia. Matematyka, fizyka, to były przedmioty, które się liczyły. Tu nie można było bujać w obłokach. Trzeba było wkuwać. Ale uczyć się języka polskiego i historii literatury Byłem przecież dość wygadany, a jeśli już trzeba było na jakąś szkolną akademię nauczyć się wiersza, to wkuwałem go mechanicznie, klepiąc potem z pamięci niezrozumiale wyrazy. Tak było i któregoś czerwcowego popołudnia, kiedy to nasi nauczyciele urządzili w Polskim Gimnazjum w Gdańsku wieczornicę poświęconą Juliuszowi Słowackiemu. Recytowałem słynny „Testament" poety, jeśli moje dukanie można było w ogóle nazwać recytacją. Prawdopodobnie byłbym zapomniał i o tej szkolnej wieczornicy, i o poezji Słowackiego. Następnego jednak dnia pojechaliśmy całą szkołą do Gdyni. Był 21 czerwca 1927 roku. Pociągi były przepełnione. Setki mieszkańców Gdańska ciągnęło do Gdyni. Wszyscy zdążali do portu. Na jakże wtedy skromnym nabrzeżu zgromadził się tłum ludzi wpatrzony w morze. Oczekiwano przybycia niewielkiego okrętu „Wilia", na którego pokładzie powracały do kraju po wielu latach prochy wielkiego poety. Sylwetkę okrętu widać już było na horyzoncie. Od Helu eskortowały go liczne kutry rybackie oraz żaglowy statek szkolny „Lwów".“(15)